W związku z wejściem w życie 8 lipca 2026 r. nowych przepisów, które przyznają Państwowej Inspekcji Pracy (PIP) szersze uprawnienia w zakresie kwestionowania umów cywilnoprawnych oraz kontraktów B2B i ich przekształcania w umowy o pracę, jeżeli sposób wykonywania pracy odpowiada cechom stosunku pracy, przygotowano zestaw tzw. pytań samokontrolnych.

Narzędzie, udostępnione przez Głównego Inspektora Pracy (GIP), ma pomóc przedsiębiorcom i pracodawcom w samodzielnej ocenie, czy w przypadku konkretnej osoby sposób wykonywania pracy uzasadnia zawarcie umowy o pracę, czy też dopuszczalne jest pozostawanie przy umowie cywilnoprawnej lub kontrakcie B2B.

Najnowszy zestaw obejmuje 30 pytań zamkniętych, na które należy odpowiedzieć „TAK” lub „NIE”. Do każdego pytania przedstawiono również wyjaśnienie, w jakich sytuacjach należy udzielić odpowiedzi „TAK”. Dzięki temu przedsiębiorca może przeanalizować rzeczywiste warunki współpracy z daną osobą, a nie tylko nazwę zawartej umowy.

Przykładowo, pytanie nr 9 brzmi:

„Czy pracobiorca ma wyznaczonego przełożonego, który organizuje, kieruje i nadzoruje jego pracę?” – TAK/NIE

Odpowiedź „TAK” będzie właściwa, jeżeli pracę danej osoby organizuje, nadzoruje lub koordynuje np. brygadzista, kierownik, dyrektor albo koordynator.

Warto przy tym podkreślić, że obecna lista nie jest jedynie zmodyfikowaną wersją wcześniejszego zestawu. Poprzednia lista obejmowała 42 pytania, natomiast najnowszy materiał został opracowany od nowa i zawiera 30 pytań.

Co istotne, również obecny zestaw nie został jeszcze uznany za ostateczny. Główny Inspektor Pracy zwrócił się do członków Rady Ochrony Pracy o zgłaszanie uwag i propozycji, które mogą zostać uwzględnione przy dalszym opracowywaniu narzędzia. Jak wskazał Janusz Krasoń w piśmie skierowanym do posła Krzysztofa Gadowskiego, przewodniczącego Rady Ochrony Pracy: „Uwzględniając doświadczenie Członków Rady Ochrony Pracy będę wdzięczny za wszelkie sugestie i uwagi z Państwa strony w przedmiotowym zakresie”.

W praktyce oznacza to, że pytania samokontrolne mają stanowić dla przedsiębiorców przede wszystkim narzędzie pomocnicze do weryfikacji prawidłowości stosowanej formy zatrudnienia. Warto przeanalizować je oddzielnie w odniesieniu do każdej osoby wykonującej pracę na podstawie umowy cywilnoprawnej lub kontraktu B2B, zwracając uwagę na rzeczywisty sposób wykonywania współpracy.

Aktualną listę pytań można znaleźć na stronie prawo.pl (link do artykułu https://www.prawo.pl/kadry/lista-samokontroli-nowa-wersja,1551047.html)