Od 8 lipca weszły w życie nowe przepisy, a z nimi nowe uprawnienia Państwowej Inspekcji Pracy. Inspektor będzie oceniał nie nazwę umowy, lecz sposób wykonywania pracy. Znaczenie będzie miało m. in., czy pracownik wykonuje obowiązki pod kierownictwem pracodawcy, w określonym miejscu i czasie oraz czy jest zobowiązany do osobistego świadczenia pracy. To właśnie te elementy mogą świadczyć o tym, że strony powinny łączyć umowa o pracę.

Kontrola może teraz zostać przeprowadzona zdalnie, co ma usprawnić jej przebieg. Inspektor pracy będzie okazywał legitymację służbową i przekazywał upoważnienie do kontroli za pomocą środków komunikacji elektronicznej. W przypadku takiej kontroli, będzie mógł żądać przesłania dokumentów, akt osobowych i raportów tj. ewidencji czasu pracy, listy płac lub wniosków urlopowych w formie skanów lub pliku PDF, przeprowadzić rozmowy i przesłuchania wideo oraz weryfikować dokumentację bez fizycznej obecności w biurze.

Dzięki temu każde polecenie, protokół z kontroli oraz decyzja będą mogły zostać utrwalone w postaci elektronicznej.

Nowe przepisy przewidują również rozwój narzędzi analitycznych i cyfrowych wykorzystywanych przez PIP. Inspekcja uzyska szerszy dostęp do danych pochodzących z instytucji publicznych, takich jak Zakład Ubezpieczeń Społecznych czy organy skarbowe. Dodatkowo PIP obowiązkowo musi również przekazywać dane zebrane podczas kontroli. Ma to usprawnić obliczanie potencjalnych zaległości związanych z nieprawidłowościami w zatrudnieniu m. in. zaległe składki ZUS, zaliczki na PIT (wraz z odsetkami), zaległe urlopy, składki PPK.

Czas trwania zależy od zakresu kontroli, od kilku dni do nawet kilku tygodni w bardziej skomplikowanych przypadkach.

Skontrolowany podmiot, do którego zostanie skierowana decyzja o stwierdzeniu istnienia stosunku pracy, będzie miał obowiązek poinformować o jej realizacji odpowiedni organ PIP z upływem terminów określonych w decyzji lub po jej uprawomocnieniu. Po wydaniu decyzji planowane są ponowne kontrole PIP, aby upewnić się, że zostały one wykonane i w jakim zakresie.